Rromani kultura
Jekh kultura savi phirdas pe baro drom
But šelberša e Rroma ingerde pumença jekh čhib, meserie, bašalipen thaj jekh pumaro drom te dikhen i lumja. Te pinʒares kadaja kultura si o angluno pas te haćares e manušen save ingeren la maj dur.
Sostar vakeras pa i kultura
I inkluzia na mangel katar e Rroma te mukhen kodo so si. Mangel te aven len sa kodola šanse sar svakone avresqe, bi te garaven pumaro anav, pumari čhib vaj pumare tradicie. Jekh sastovalo khetanipen na mangel katar e manuša te khosen pes vaš te aven akceptime.
Aver rigate, but prejudecie aven anda o bi-ʒanglipen. Cìra manuša ʒanen kaj jekh baro kotor anda o bašalipen savo e Rumùnura akharen „popularo” vaj „vaš abava” sas bašado thaj barvaljardo katar rromane lăutari. Kadja vi cìra ʒanen kaj o ibriko, i piri vaj i kaštuni roj anda o kher pumare phurenqo sas kerde, maj sigurno, katar jekh rrom meštèri. I rromani kultura si kotor anda o patrimonio e Rumuniaqo, vi te na sas sa o vaxt dikhli kadja.
Tele kidinjam, xarnes, trin kotora anda kadaja paramìsi.
-
I historia e Rromenqi anda Rumunia
Paše panʒ šelberša robia, ačhavdi numa ando 1856. Deportacie thaj meriben ando Dujto Lumiaqo Maripen. Asimilacia zorasa ando komunismo thaj jekh tranzicia kaj e maj čorre ačhile palal. Jekh historia bi savi o akanutnipen na haćarel pes.
Drabar -
E vastune butja
Potkovara bi savenqo e gava na šaj kerenas butǐ pe phuv, lingurara, zlatarura, bikinitora luludjenqe thaj kalderàra save kerenas e kazanura vaš i rakia. Meserie sikile ande familia thaj kerde perfekto generacie pe generacie.
Arakh -
O bašalipen thaj e lăutari
Bašavne save sikile te bašaven bi notenqo, katar pumare dada, thaj resle pe bare scene e lumjaqe. O bašalipen si, maj sigurno, o maj zoralo semno e rromane identitetaqo.
Šun
Varesave buča so šaj na ʒanes
- I rromani čhib si andar i indo-arikani familia thaj si paše e čhibença save vakeren pes adives ando nordo e Indiaqo. Drom si rumunikanes „drum”, thaj baro si „mare”.
- O rromano bajrako, vunăto thaj zeleno jekhe loli roataça ando maškar, sas lino ando 1971, pe Angluno Lumiaqo Rromano Kongreso.
- 8 aprilo si o Internacionalo Dives e Rromenqo, vaš te ačhol ande goďi kodo kongreso.
- 2 augusto si o dives kana i Evropa anel pe goďi e rromane viktime e Samudaripnasqe.
- But rromane grupe anda Rumunia si len o anav pumare tradicionalo meseriaqo: kalderàra, lingurara, ursara, lăutari, fierara.