Rromani kultura · Bašalipen
E lăutari thaj o bašalipen savo ingerdas e Rromen pe sa o them
O bašalipen si, maj sigurno, o maj zoralo drom prekal savo e Rroma phende pumari paramìsi. Loš thaj dor, abav thaj dukh, sa arakhle than ande gilja e lăutarenqe.
O bašalipen, semno e identitetaqo
But šelberša, but Rroma nas len drom k-i edukacia. Numa sas len jekh sensibiliteta savi dikhol pes ande lenqi kultura thaj ande lenqo traio. Lenqo bašalipen phenel lenqo traio: e loša thaj e pharimata, o kamipen, o drom thaj o dor e kheresqo.
O bašalipen si jekh baro instrumento e kulturalo identitetaqo. Sas, si thaj avena sa o vaxt talentoso rromane bašavne save phenena barikanes, prekal pumare gilja, sa e riga e rromane traiosqe.
E lăutari
E lăutari sikile te bašaven bi konservatorosqo thaj butivar bi notenqo. Lenqe dada sikade len na numa e note, numa sar te haćaren o bašalipen. Kadja barile bašavne bare vastença pe lavuta, ţambalo, akordeono, klarineto, trompeta thaj baro baso, thaj lenqo bašalipen si kamlo adives na numa katar e Rroma, numa vi pe bare scene e lumjaqe.
E lăutari bašade pe bijava, pe bolimata, ande krèčme thaj k-e bojarenqe khera. Line gilja katar sa e riga, amestekisarde len thaj dine lenqe jekh pumaro kolòro. Jekh baro kotor anda kodo so akharel pes adives rumunikano tradicionalo bašalipen nakhlo prekal lenqe vasta thaj prekal lenqe glasura.
Vaš te šunes
Glasura thaj instrumentura save kerde historia
Jekh alosaripen rromane bašavnenqo save kamas. Varesave naj maj maškar amende, numa lenqe inregistràrie ačhen.
O video avel katar YouTube numa pala kodo kaj des click. Ʒi atunči, kadaja patrin na bičhalel khanči informacia k-o YouTube.
-
Toni Iordache
Jekh virtuozo e ţambalosqo, dikhlo sar jekh anda e maj bare ţambalistura anda i historia. O sigipen thaj i preciziteta lesqe bašalipnasqi si adives inke phare te paćan pes.
-
Romica Puceanu
Jekh anda e maj kamle glasura e lăutărikane bašalipnasqe anda București. Lako tato glaso thaj o drom saveça phenelas svako vorba kerde anda gilja sar „Florăresele” ćaće klasikura.
-
Gabi Luncă
Jekh anda e bare rajnja e lăutărikane bašalipnasqe, jekhe karieraça bute dešberšenqi. Generacie sasti šunde lake gilja khere, ando radio thaj pe abava.
-
Dona Dumitru Siminică
Lăutari anda București jekhe učeça thaj bi-sarkeresqe glasoça, jekh baro gilabno e phure forosqe giljenqo. Lesqe inregistràrie si adives inke jekh modelo vaš kodola so kamen kado bašalipen.
-
Taraf de Haidouks
O taràfo anda o gav Clejani, Giurgiu, savo ingerdas o lăutărikano bašalipen pe scene pe sa o them katar e berša 1990 thaj kerdas butǐ pinʒarde artistença thaj režisorença.
-
Fanfare Ciocărlia
I fanfara anda o gav Zece Prăjini, Iași, pinʒardi pe sa o them vaš pesqe sigo ritmura thaj vaš o zor saveça pherel svako sala koncertosqi.
-
Ion Onoriu
Jekh lăutari bašavno anda i sumnakuni generacia e lăutărikane bašalipnasqi, pinʒardo vaš lesqe inregistràrie kerde vaš i kompania Electrecord.
Aver lăutari te arakhes
-
Fărămiță Lambru
Lăutari anda București thaj jekh anda e emblematikane glasura e phure forosqe giljenqe.
Rode pe YouTube -
Mieluță Bibescu
Lăutari anda i phuri generacia, kotor anda i tradicia savi e taràfura adives ingeren maj dur.
Rode pe YouTube -
George Udilă
Lăutari anda sa kodaja barvali tradicia, savesqe inregistràrie merinen te aven arakhle.
Rode pe YouTube
O bašalipen ʒal maj dur
Adives, terne rromane bašavne bašaven ande orkestre, ande jazz formacie, ande fanfare thaj pe festivalosqe scene. Varesave sikile ando konservatoro, aver sikile sa katar pumare dada. Sa lende ingeren maj dur jekh mostenìpen savo, ćaćes, si e sasto rumunikane khetanipnasqo.
Paćas kaj o bašalipen šaj avel jekh vudar karing i edukacia thaj karing o dialogo. Jekh čhavorro savo arakhel kaj avel anda jekh bašalipnasqi tradicia savi dikhel la sa o them si les jekh motivo maj but te avel barikano pe kodo so si.