Amari paramìsi
Baro Drom biandilo anda o paćaipen kaj o avutnipen e Rromenqo anda Rumunia na trebul te ačhol k-o bi-ʒanlo. Dikhlam but strategie šukar ramome, numa bi efektosqo ande manušenqo traio, thaj but talentoso čhavorre save mukle i škola maj anglal te arakhen so šaj avenas.
O anav e projektosqo avel anda i rromani čhib thaj si „o baro drom”. Si o lungo drom savo nakhle amare phure, thaj vi o drom savo si amen te nakhas: karing i edukacia, karing i inkluzia thaj karing jekh sastovalo relacia maškar i majoritèta thaj i rromani minoritèta.
I roata anda o logo naj jekh slučajo. O rromano bajrako, lino ando 1971 pe Anglune Lumiaqe Rromane Kongreso, si les jekh vunăto kotor opral vaš o čeri, jekh zeleno tele vaš i phuv thaj, ando maškar, jekh loli roata 16 spicença, savi anel amen pe goďi o drom thaj e dur originura e rromane narodosqe. Kadala kolorura ikerdam vi ande vizualno identiteta kadale sajtosqi.
Amare trin resipena
O projèkto startosardas trin bare butjença, thaj von ačhile kadja ʒi adives:
- Solucie vaš jekh ćaći inkluzia. Kamas te anas angla thaj te zuravas ćaće strategie vaš te avel o rromano khetanipen andre ando rumunikano thaj evropako khetanipen. Kodo si konkretne planura, kerde vaš svako lokalno khetanipen, na čuče ideje so phenen pes palem anda jekh strategia ande aver.
- Identiteta thaj edukacia. Kamas te sikavas i rromani identiteta thaj e šukar riga e rromane kulturaqe thaj traiosqe, thaj te zuravas e terne Rromen prekal i edukacia, te avel len jekh feder avutnipen thaj te aven ćaćes andre ando khetanipen.
- Maj tikno rasismo. Kamas te tiknol o rasismo ande Rumunia prekal o dialogo, i informacia thaj ćaće maladimata maškar e manuša.
O traio pe terèno
E fotografie tele sas kerde ando augusto 2015, ande jekh gav thaj ande jekh foro anda Rumunia. Na sikavas len te daravas tumen, numa kaj von haćaren sostar sam. Akharas tumen k-jekh loko eksercicio: sar trajinanas tumen ande kasave kondicie? Thaj te avilanas čhavorre, savo avutnipen šaj dikhenas tumenqe?
Te arakhas lenqo privatnipen, e mujà e čhavorrenqe ande kadala fotografie sas blurime.
Jekhe čhavorresqe kaj barol ande jekh kher bi paniaqo, bi dosta lumina vaš e teme thaj bi jekh baro manuš savo šaj te del les vas ande škola, o drom karing i edukacia startosarel jekhe bare handikapoça. Vaš kodo paćas kaj o ažutipen trebul te avel sigo thaj te avel sa vi o vaxt.
I diskriminacia startosarel sigo
But rromane čhavorre sikljon so si i diskriminacia maj anglal te sikljon te drabaren. Jekh akharipen, jekh dikhipen, jekh than ande palutni banka vaj jekh etiketa dini numa vaš o kolòro e morkhaqo mukhen semne save na dikhen pes, numa ačhon lença sa o traio.
O imaʒo paše kado teksto na mangel alava: khonik na biandol etiketaça, i etiketa del pes katar e aver. Sa amenqe si te na maj das la.
Amare vàlorura
- I edukacia angluni. Si i jekh investicia savi khonik na šaj lel palpale.
- Demnitàta. Vakeras e manušença, na pa lende. Svako čhavorro thaj svako familia merinel pativ.
- Dialogo. E prejudecie tiknon kana e manuša pinʒaren pes. Rodas okazie vaš te maladjol i majoritèta i minoritetaça.
- Responsabiliteta pe duj riga. O khetanipen trebul te del ćaće šanse, thaj o rromano khetanipen trebul te lel len. I inkluzia si jekh khetani zor.
Kon si pala o projèkto
Baro Drom si jekh projèkto e Asociaciaqo Phoenix-Renaștem Vise. I asociacia del o kadro prekal savo o projèkto kerel pesqe aktivitetura thaj kerel partneriatura e školença, e universitetença, e institucienença thaj avere organizacienença.
Baro Drom thaj i Asociacia Phoenix-Renaștem Vise si reprezentime katar o advokàto Laurențiu Tudorache. Lesqe iniciativaça kerdilo, sar misal, o maladipen anda 2 aprilo 2026 maškar e sikljovne anda Cernica thaj Tânganu thaj i Facultatea de Drept (Universitatea din București).
Te kames te ʒanes maj but pa amende, te anes jekh kolaboracia vaj te zuraves amari butǐ, ramosar amenqe. Svako baro drom startosarel jekhe angluno pasoça.